Antykoncepcja hormonalna

Antykoncepcja hormonalna u kobiet to kontrola płodności, polegająca na dostarczaniu do organizmu syntetycznych hormonów produkowanych w organizmie kobiety. Preparaty antykoncepcyjne zawierają pochodne gestagenów oraz etynyloestradiolu. Ich celem jest zahamowanie owulacji oraz zapobieganie zapłodnieniu. Istnieje wiele rodzajów antykoncepcji hormonalnej:

tabletki antykoncepcyjne

-plastry

-implanty podskórne

-wkładki domaciczne

-krążki dopochwowe

-zastrzyki.

Antykoncepcja hormonalna w formie tabletek.

Tabletki antykoncepcyjne można podzielić na jednoskładnikowe i dwuskładnikowe. Jednoskładniowe zawierają syntetyczny odpowiednik progesteronu, a dwuskładnikowe mają dodatkowo pochodną estrogenów. Ponadto tabletki dzielą się na jedno-, dwu- i trzyfazowe.

W przypadku tabletek jednofazowych – przyjmujesz przez cały cykl tę samą dawkę hormonów; w przypadku dwufazowych – ta dawka zmienia się w konkretnym dniu cyklu, dlatego ważne jest przyjmowanie tabletek dwufazowych zgodnie z kolejnością podaną na blistrze. Tak samo jest w przypadku tabletek trzyfazowych, jednak zmiana ilości przyjmowanych hormonów następuje dwukrotnie, dlatego tak ważna jest odpowiednia kolejność przyjmowania.

Tabletki jednoskładnikowe są zazwyczaj jednofazowe. Oznacza to, że wszystkie tabletki w blistrze zawierają taką samą dawkę hormonów i przyjmujesz je stale przez 28 dni, czyli przez cały cykl miesiączkowy. Najczęściej jednak tabletki występują w systemie 21+7, to znaczy, że przez 21 dni codziennie łykasz jedną pigułkę, a następnie robisz 7 dni przerwy. W czasie tej tygodniowej przerwy zwykle następuje krwawienie (tzw. krwawienie z odstawienia), które przypomina miesiączkę, choć u wielu kobiet jest to jedynie kilkudniowe, bezbolesne plamienie. Po tygodniu po prostu otwierasz nowe opakowanie i powtarzasz ten sam cykl.

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe dostępne w Polsce to: Vines, Artilla (Artizia), Harmonet, Kontracept, Logest, Sylvie 20, Dessette, Estmar 20, Mercilon, Novynette, Ovulastan, Axia, Lesinelle, Naraya, Sidretella 20, Teenia, Yasminelle, Femoden, Sylvie 30, Estmar 30, Marvelon, Regulon, Ovulastan Forte, Levomine, Microgynon, Rigevidon, Aidee, Atywia, Bonadea, Dionelle, Dorin, Jeanine, Angiletta, Belara, Cleosensa, Madinette, Asubtela, Axia Forte, Lesine, Midiana, Sidretella 30, Yasmin, Liberelle, Milvane, Triquilar, Axia Conti, Daylette, Lesiplus, Mywy, Naraya Plus, Yaz, Vibin Mini, Vixpo, Orlifique, Qlaira, Vibin i Atywia Daily.

Tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe: Azalia, Cerazette, Dessette Mono, Diamilla, Limetic, Ovulan, Symonette.

Antykoncepcja hormonalnakrążki dopochwowe.

Krążek dopochwowy (inaczej pierścień antykoncepcyjny) to nowoczesna metoda antykoncepcji długoterminowej dla kobiet. Krążek dopochwowy to bezbarwny, elastyczny pierścień, o średnicy około 5 cm, grubości ok. 4 mm. co ułatwia jego samodzielną aplikację w pochwie. Krążek działa na zasadzie stopniowego uwalniania w pochwie kobiety estrogenu i progesteronu. Hormony te wchłaniane są przez nabłonek w pochwie, przez co hamują owulację. Krążek umieszczamy w pochwie raz na 3 tygodnie. Krążek dopochwowy uwalnia hormony bezpośrednio do pochwy, przez co skutecznością dorównuje tabletkom antykoncepcyjnym. Niewątpliwą zaletą pierścienia antykoncepcyjnego jest to, że omijamy przewód pokarmowy, dzięki czemu eliminujemy ogólnoustrojowe skutki uboczne antykoncepcji hormonalnej. Dzięki obecności w pochwie, wahania stężenia hormonów, estrogenu i progesteronu we krwi- są mniejsze. Niwelują się działania niepożądane hormonów takie jak: nudności czy wymioty. Kolejną zaletą jest bezpieczeństwo ochrony antykoncepcyjnej w przypadku wymiotów oraz biegunki (czego nie dają doustne preparaty). Porównując krwawienia oraz plamienia międzymiesiączkowe- przy zastosowaniu pierścienia jest ich mniej.

Antykoncepcja hormonalna – zastrzyki antykoncepcyjne.

Zastrzyki antykoncepcyjne zawierają hormon o nazwie progestagen. Powodują one niepłodność kobiety, taką, jaka występuje podczas ciąży lub we wczesnym okresie karmienia piersią (do 6. tygodnia po porodzie). Czas ich działania, czyli ochrona przed zajściem w ciążę, wynosi mniej więcej 14 tygodni. Zaleca się przyjęcie pierwszej dawki (wykonanie pierwszego zastrzyku antykoncepcyjnego) na początku cyklu. Zastrzyki antykoncepcyjne nie zawierają estrogenu, czyli hormonu hamującego laktację – z tego względu polecany jest dla kobiet karmiących piersią. Zastrzyk antykoncepcyjny należy zastosować 5 dni po porodzie, jeśli kobieta nie karmi piersią oraz w 6. tygodniu po porodzie w przypadku, jeśli kobieta karmi dziecko piersią. Zastrzyk antykoncepcyjny wykonuje się domięśniowo w pośladek, ramię lub biodro. Hormon stanowiący substancję czynną podanego preparatu wstrzymuje owulację i zagęszcza śluz w szyjce macicy, co uniemożliwia plemnikom przeniknięcie do dróg rodnych i nie dopuszcza do zapłodnienia.

Z lekarzem ginekologiem ustala się, kiedy podane zostaną kolejne zastrzyki. Należy też pamiętać, że po odstawieniu tej metody powrót do normalnej płodności oraz regulacja cykli miesiączkowych zajmuje nawet kilka miesięcy. Niemniej jednak nawet po podaniu zastrzyku antykoncepcyjnego istnieje ryzyko zajścia w nieplanowaną ciążę.

Antykoncepcja hormonalna – implanty podskórne.

Implant antykoncepcyjny jest małym, elastycznym pręcikiem z tworzywa sztucznego, wszczepianym poprzez niewielkie nacięcie pod skórę ramienia ręki niedominującej od strony wewnętrznej, około 10 cm od łokcia. Stopniowo uwalniany z niego hormon z grupy progestagenów wykazuje działanie trojakiego rodzaju:

-zahamowanie owulacji

-stworzenie nieprzepuszczalnej bariery dla plemników poprzez zagęszczenie śluzu szyjkowego

-zahamowanie cyklicznego dojrzewania endometrium (błony śluzowej macicy).

Procedura wszczepienia implantu przeprowadzana jest w znieczuleniu miejscowym i trwa około 15 minut. Przez dwie doby po zabiegu wskazane jest noszenie opatrunku. Ramię może być przez kilka dni zasinione, ale nie powstają widoczne blizny. W przypadku gdy pacjentka zmienia hormonalną metodę antykoncepcyjną na implant, powinien on zostać założony pomiędzy pierwszym a piątym dniem naturalnej miesiączki, aby wykluczyć ciążę. W sytuacji gdy implant zostaje wszczepiony w innym terminie należy przez 7 dni po założeniu implantu stosować dodatkową metodę antykoncepcji. Implant łatwo można usunąć w dowolnym momencie a płodność wraca zwykle w ciągu kilku tygodni.

Skuteczne działanie antykoncepcyjne implantu (na poziomie 99-99,95%) utrzymuje się nawet przez trzy lata. Po tym czasie musi on zostać usunięty, przy czym możliwe jest zastąpienie zużytego implantu nowym podczas jednego zabiegu.

Antykoncepcja hormonalna wewnątrzmaciczna.

Wkładki domaciczne, nazywane także spiralami, to niewielkie przedmioty (wielkości kciuka) przypominające swoim kształtem literę T. Wkładki umieszczane są w macicy przez ginekologa i dzięki swoim właściwościom – chronią Cię przed zajściem w niechcianą ciążę.

Ta metoda antykoncepcyjna dzieli się na trzy rodzaje:

-wewnątrzmaciczne systemy hormonalne (wykorzystujące działanie progesteronu)

spirale niehormonalne (z miedzianą lub srebrną powłoką)

-wkładki obojętne (z tworzyw obojętnych dla ludzkiego organizmu, jednak z racji najniższej skuteczności, obecnie najrzadziej stosowane).

Wkładki antykoncepcyjne hormonalne wyprodukowane są z miękkiego i elastycznego plastiku – najczęściej polietylenu. Wkładka hormonalna posiada zbiorniczek, który napełniony jest syntetycznymi hormonami (śladową ilością lewonorgestrelu z grupy progestagenów) uwalnianymi stopniowo do Twojego organizmu.

Wyróżnia się dwa rodzaje wkładek hormonalnych:

-większa i skuteczniejsza (52 mg), niemal całkowicie hamuje krwawienia miesięczne

-mniejsza (13,5 mg) ma działanie łagodniejsze i nie powoduje ustania krwawień (polecany jest dla kobiet, które jeszcze nie rodziły dzieci).

Wewnątrzmaciczna wkładka hormonalna zagęszcza śluz w szyjce macicy, co zmniejsza aktywność plemników i uniemożliwia zapłodnienie, a także hamuje owulację.

Do wkładek domacicznych zawsze przyczepiony jest cienki drucik lub sznureczek, który po założeniu spirali znajduje się na wysokości szyjki macicy. Sznureczek nie powinien przeszkadzać Ci w codziennym życiu, ani powodować dyskomfortu w czasie seksu. Możesz go wyczuć jedynie wkładając do pochwy dwa palce.

Spirale wewnątrzmaciczne są metodą odwracalnej antykoncepcji długoterminowej (LARC) – możesz je nosić od 3 do nawet 5 lat. To naprawdę wygodny (i ekonomiczny) sposób zabezpieczania się przed nieplanowaną ciążą.

Plastry antykoncepcyjne.

Plaster antykoncepcyjny to metoda zapobiegania ciąży polegająca na przyklejeniu na skórę systemu transdermalnego zawierającego syntetyczne hormony, będące odpowiednikami żeńskich hormonów płciowych. Działanie plastra antykoncepcyjnego opiera się na ciągłym uwalnianiu zawartych w nich hormonów do organizmu przez skórę. Polega to na blokowaniu owulacji, czyli uwolnienia dojrzałej komórki jajowej, zwiększaniu gęstości śluzu w szyjce macicy w celu utrudnienia migracji plemników, a także zmianach w obrębie błony śluzowej macicy, co ma zapobiegać zagnieżdżeniu zarodka. Mechanizm działania wynika z samej obecności hormonów, więc plastry działają podobnie jak tabletki antykoncepcyjne. Różnice dotyczą sposobu podania – tabletki podawane są doustnie, a plaster działa przez skórę.  Typowy system transdermalny zawiera dwa hormony syntetyczne, będące odpowiednikami żeńskiego estrogenu oraz progesteronu. W plastrach dostępnych na polskim rynku występuje połączenie etynyloestradiolu jako pochodnej estrogenu oraz norelgestrominu – pochodnej progesteronu.

Jaka jest najskuteczniejsza metoda antykoncepcji?

Żadna z metod antykoncepcji nie daje 100 % ochrony przed zajściem w ciążę. Wybierając rodzaj zabezpieczenia należy skonsultować się z ginekologiem i wybrać metodę wg wskazań i własnych preferencji. Najbardziej popularnym środkiem zabezpieczającym przed zajściem w ciążę są tabletki antykoncepcyjne.

Jakie są skutki uboczne podczas stosowania antykoncepcji w formie tabletek?

Do najczęstszych działań niepożądanych należą: nudności i wymioty (występują zwykle na początku stosowania), krwawienia i plamienia (na początku przyjmowania), bóle głowy (na początku stosowania, częściej u kobiet z bólami głowy w wywiadzie), zwiększenie łaknienia, a co za tym idzie – zwiększenie masy ciała.

Mogą również wystąpić zmiany skórne takie jak trądzik, łojotok, nadmierne owłosienie, teleangiektazje, trądzik różowaty, brunatne przebarwienia.

Czy zakładanie wkładki wewnątrzmacicznej boli?

Prawidłowo wykonany zabieg nie powinien być bolesny, choć może dawać poczucie dyskomfortu, dlatego też niektóre gabinety oferują zakładanie spirali w znieczuleniu miejscowym.

Jak założyć krążek dopochwowy?

Przed jego zastosowaniem należy starannie umyć ręce, a następnie znaleźć optymalną dla siebie pozycję do założenia krążka. Pierścień można aplikować podczas kucania lub w pozycji leżącej na plecach. Po wyjęciu krążka z saszetki należy chwycić go między kciuk a palec wskazujący, następnie ścisnąć i wsunąć do pochwy, podobnie jak tampon. Pierścień antykoncepcyjny jest założony prawidłowo, jeżeli podczas ruchu jest niewyczuwalny.

Wybór metody antykoncepcyjnej, zwłaszcza gdy chcemy zastosować ją po raz pierwszy, należy skonsultować z lekarzem ginekologiem.


Przeczytaj również

Alergia

Alergia to nieprawidłowa reakcja na bodźce, które w normalnych warunkach nie są szkodliwe. Układ odpornościowy

Czytaj dalej

Ból stawów

Artralgia (ból stawów) jest to dolegliwość, która dotyczy okolicy stawów i powstaje na skutek nieprawidłowości

Czytaj dalej

Chlamydia

Chlamydiozy to grupa chorób zakaźnych wywołanych przez bakterie z rzędu chlamydiales. Gatunkami chorobotwórczymi dla człowieka

Czytaj dalej

Organizator udzielania świadczeń telemedycznych jest podmiotem leczniczym w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej i został wpisany do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą pod numerem: 000000190755