Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy – czym jest?

Tarczyca to niewielki organ, który zlokalizowany jest w przednio-dolnej części szyi. Jest on ważnym elementem układu wewnątrzwydzielniczego, związanym z produkowaniem hormonów.

Najważniejszymi hormonami tarczycy są trijodotyronina (T3) oraz tyroksyna (T4).Tyroksyna stanowi większość hormonów tarczycy obecnych w organizmie. T4 ulega w tkankach przemianie do T3. Aktywne biologicznie są formy wolne fT3 i fT4. Hormony tarczycy uwalniane są pod wpływem stymulacji tarczycy przez inny hormon – tyreotropinę (TSH).

Działania T3 i T4 jest wielowymiarowe. Hormony te mają wpływ praktycznie na każdą tkankę w ludzkim organizmie. Odpowiadają za regulację metabolizmu białek, lipidów i węglowodanów, przez co zaburzenia ich stężeń mogą skutkować występowaniem objawów ze strony różnych tkanek i narządów organizmu.

W przebiegu różnych chorób może dochodzić do zaburzeń funkcji tarczycy. W przypadku zbyt niskich stężeń T3 i T4 występuje niedoczynność tarczycy. Choroba najczęściej występuje u kobiet. W zależności od przyczyny niedoczynność tarczycy może mieć charakter pierwotny lub wtórny. Postać subkliniczna niedoczynności tarczycy charakteryzuje się brakiem występowania typowych objawów klinicznych.

Przyczyny niedoczynności tarczycy.

Do najczęstszych przyczyn niedoczynności tarczycy zalicza się:

-chorobę Hashimoto czyli przewlekłe autoimmunologiczne (limfocytowe) zapalenie tarczycy. Choroba o podłożu autoimmunologicznym, wywołana przez własne przeciwciała, w której dochodzi do powstawania niebolesnego zapalenia w tarczycy, powoli (przez lata) niszczącego tarczycę i prowadzącego do zmniejszenia produkcji hormonów.

-stan po operacyjnym usunięciu tarczycy. Operacja tarczycy może być przeprowadzona z różnych powodów (wole guzkowe, choroba Gravesa i Basedowa, rak tarczycy). W wyniku usunięcia całej tarczycy dochodzi do trwałej niedoczynności tarczycy. Stopień niedoczynności tarczycy w przypadku usunięcia części tarczycy (np. jednego płata) zależy od zakresu operacji.

-stan po leczeniu jodem promieniotwórczym. Leczenie jodem promieniotwórczym (jodem radioaktywnym; 131I) może być przeprowadzone z różnych powodów (np. choroba Gravesa i Basedowa, wole guzkowe nadczynne).

Wśród rzadszych przyczyn niedoczynności tarczycy należy wymienić:

-inne zapalenia tarczycy (np. podostre zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy); w tych przypadkach niedoczynność tarczycy może być przemijająca

-polekową niedoczynność tarczycy (np.: amiodaron, interferon)

-wtórną niedoczynność tarczycy w przebiegu chorób przysadki

Objawy niedoczynności tarczycy.

Objawy niedoczynności tarczycy mogą być bardzo różnorodne i dotyczyć wielu układów. Najmocniej nasilone są zwykle w niedoczynności pierwotnej. Warto wiedzieć, że poniższe symptomy mogą wystąpić w różnych konfiguracjach i nasileniu, ale zaobserwowanie pojedynczych z nich nie oznacza, że na pewno cierpisz na niedoczynność tarczycy. Objawy gastryczne mogą równie dobrze świadczyć o problemach jelitowych, a ogólne zmęczenie być spowodowane szeregiem innych przyczyn. Dlatego tak ważna jest konsultacja ze specjalistą, który skieruje diagnostykę w odpowiednim kierunku.

  • przyrost masy ciała, wzmożona męczliwość, osłabienie, ospałość, uczucie zimna,
  • chłodna, sucha i blada skóra, spadek potliwości,
  • obrzęk podskórny (zmiana rysów twarzy, obrzęk powiek i rąk),
  • niskie ciśnienie tętnicze, wolne tętno,
  • ochrypły głos, powiększenie języka, objawy nieżytu górnych dróg oddechowych,
  • przewlekłe zaparcia,
  • bóle mięśni i obrzęki stawów,
  • problemy z koncentracją uwagi, zaburzenia pamięci, rozchwianie emocjonalne, depresja,
  • łamliwe włosy i wzmożone wypadanie włosów,
  • zmiany w układzie nerwowym (np. zespół cieśni nadgarstka),
  • zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, zaburzenia libido,
  • opóźnienie wzrastania i zaburzenia dojrzewania płciowego u dzieci

Niedoczynność tarczycy – diagnostyka.

Objawy, które możemy zaobserwować, są jedynie sygnałem pomocniczym. Niemniej jednak powinny one nas zmobilizować do wykonania badania tarczycy. Podczas diagnozowania niedoczynności tarczycy, w pierwszej kolejności wykonuje się badanie TSH – tzw. badanie przesiewowe. Wahania poziomu TSH są czasem obserwowane już na długo przed zmianą w hormonach tarczycy. Badanie TSH można wykonać bezpośrednio w laboratorium diagnostycznym lub oddać krew do badania w punkcie przychodni. Należy pamiętać, że ocenę stężenia TSH najlepiej wykonać rano. Po odebraniu wyniku sprawdź, czy mieści się on w tzw. zakresie referencyjnym (czyli ustalonych normach dla osób zdrowych). Wygodnym rozwiązaniem, które optymalizuje czas, jest test na niedoczynność tarczycy – do samodzielnego wykonania w domu. Wykrywa on w krwi podwyższony poziom TSH. Niezależnie jaką metodę wybierzesz, pamiętaj, aby wszystkie wyniki, które odbiegają od normy, zgłosić lekarzowi.

Leki na niedoczynność tarczycy.

-lewotyroksyna;

-preparaty złożone, które obok lewotyroksyny zawierają także liotyroninę;

-preparaty jodu

 Właściwie zawsze lekiem pierwszego wyboru lekarza jest lewotyroksyna, którą przyjmuje się na czczo na około 30 minut przed śniadaniem, jednak zawsze zgodnie z zaleceniami lekarza.

Dawka zawsze jest dobierana indywidualnie do Twoich wyników badań i ogólnego stanu zdrowia.

Zazwyczaj zaczyna się od mniejszych dawek aby zobaczyć, jak reaguje organizm.

Jak to wygląda w praktyce?

Dawka początkowa u osoby dorosłej wynosi od 25 do 50 mikrogramów na dobę, zaś dawka podtrzymująca 100-200 µg/d.

W przypadku dzieci stosuje się następujące dawki: początkowa powinna wynosić od 12,5 do 50 µg/m2 powierzchni ciała a podtrzymująca – 100 – 150 µg/m2.

Czy leki trzeba zażywać do końca życia?

Niestety… leczenie lewotyroksyną w większości wskazań trwa przez całe życie.

Co nie zmienia faktu, że pacjenci powinni pozostawać pod stałą opieką poradni endokrynologicznej i okresowo wykonywać badania hormonalne.

W Polsce głównie stosuje się farmakoterapię Euthyroxem i  Letroxem.


Przeczytaj również

Alergia

Alergia to nieprawidłowa reakcja na bodźce, które w normalnych warunkach nie są szkodliwe. Układ odpornościowy

Czytaj dalej

Ból stawów

Artralgia (ból stawów) jest to dolegliwość, która dotyczy okolicy stawów i powstaje na skutek nieprawidłowości

Czytaj dalej

Chlamydia

Chlamydiozy to grupa chorób zakaźnych wywołanych przez bakterie z rzędu chlamydiales. Gatunkami chorobotwórczymi dla człowieka

Czytaj dalej

Organizator udzielania świadczeń telemedycznych jest podmiotem leczniczym w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej i został wpisany do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą pod numerem: 000000190755